Việc tăng lương và các yếu tố chi phối mức lương

Trên thực tế, tiền lương ước tính được người phỏng vấn thông báo cho công nhân thường thấp hơn tiền lương chính thức trong hợp đồng vì tâm lý của hầu hết chủ doanh nghiệp là: nếu bạn có thể chấp nhận mức lương thấp mà họ kỳ vọng, bạn sẽ thỏa mãn và làm việc tốt hơn so với việc công bố mức lương cao hơn ngay từ đầu. Thay vì cho ứng viên biết mức lương thực, các ông chủ sẽ cho bạn một con số thấp hơn một chút. Và tùy vào chất lượng công nhân mà các công ty sẽ xem xét có tăng lương không, thời gian và điều khoản tăng lương như thế nào. Trong một số trường hợp, tùy theo chất lượng công việc đã hoàn thành, thái độ và cảm nhận của người lao động mà có công nhân được tăng lương từ tháng thứ ba, có nơi tăng lương thường xuyên theo mỗi quý.

Theo nghiên cứu, mức lương cơ bản của nhân viên sẽ chịu ảnh hưởng của các yếu tố sau:

– Khu vực: các tỉnh khác nhau sẽ có mức lương khác nhau và lương ở vùng phụ cận sẽ thấp hơn khu trung tâm vì khi chi phí lương cao luôn đi kèm với chi phí ăn ở lớn.
– Loại nghề nghiệp, mức độ độc hại, nguy hiểm, nặng nhọc trong công việc. Ví dụ các ngành có thu nhập cao hơn mức lương phổ biến chung là sơn cơ khí, hàn, xây giàn giáo, đúc đồ kim loại…
– Đặc điểm và yêu cầu công việc: các ngành phay, bào, cơ khí chế tạo, mộc sẽ có thu nhập tốt. Ngay trong một ngành, các công đoạn khác nhau cũng có thu nhập khác nhau, như các công đoạn may, hoàn thiện, may thời trang… trong ngành may quần áo sẽ có thu nhập tương ứng.
– Thay đổi trong bảng lương doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi người lao động rất tốt vì không muốn khoảng cách lương giữa công nhân Việt Nam và bản xứ gây tâm lý chia rẽ hoặc không tốt. Nhờ đó thu nhập của người Việt Nam sẽ rất cao nếu lương của họ gần bằng mức lương mà các đồng nghiệp Nhật được chi trả.

Mức lương kỳ vọng trong những năm tới

Vì nhu cầu lao động bị thiếu hụt nên nhiều công ty đã tăng lương cơ bản cho công nhân lên một mức khá cao (từ 130.000 yen trở lên so với mức thấp nhất trước đây là 120.000 yen). Một yếu tố nữa là do khoảng cách lương giữa lao động Nhật và Việt Nam cùng vị trí còn khá lớn nên trong tương lai, mức lương hợp đồng của công nhân Việt Nam sẽ còn tiếp tục tăng cao.

Ngoài ra, từ tháng 4-2012 đến nay, chính phủ Nhật Bản đã phá giá đồng yên để khuyến khích sản xuất trong nước, kích thích nền kinh tế tăng trưởng mạnh hơn. Nhờ vậy nhu cầu nhân lực trong các doanh nghiệp Nhật ngày càng gia tăng, có nhiều công việc ổn định hơn, các yêu cầu về ngoại hình, tuổi tác, nghề nghiệp, học vấn… dành cho nhiều đối tượng được nới rộng và hạ thấp nhiều nhất có thể, điều này giúp cho việc quay lại Nhật Bản cũng dễ dàng hơn. Tình hình này cũng giúp đồng yen đang hạ giá và chạm đáy vào tháng 6-2015 đã tăng dần trở lại trong năm 2015 và 2016, đem lại cho các công nhân Việt Nam nhiều tiền hơn khi đổi ra tiền Việt nhờ chênh lệch tỉ giá.

Thị trường lao động Việt Nam: Tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất, chi phí lao động giá rẻ nhất

Việt Nam có tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất

Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất trên thế giới nhưng số lượng lao động trẻ thất nghiệp là gấp ba lần tỷ lệ thất nghiệp trong nước.

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã phát hành một báo cáo cho thấy tỷ lệ nhỏ sự gia tăng trong tỷ lệ thất nghiệp ở Việt Nam và tỷ lệ thất nghiệp cao hơn đối với những công việc dễ bị rủi ro.

Ông Guy Ryder của ILO cho biết các cuộc nghiên cứu cho thấy sự khả quan về viễn cảnh tìm việc làm tại Việt Nam. Cuộc khảo sát được tiến hành trong quý IV năm 2013 do Tổng cục Thống kê kết hợp với tổ chức ILO cho thấy số lượng việc làm tăng 862.000, tăng hơn 1,7 phần trăm so với cùng kỳ năm trước.

Tốc độ tăng trưởng việc làm cao nhất chủ yếu thuộc khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (chiếm 4,8 phần trăm) so năm 2012. Phần lớn việc làm được tạo ra trong các ngành về dịch vụ, công nghiệp và xây dựng.

Chi phí lao động Việt Nam chỉ bằng 1/3 Trung Quốc

Một trong những lí do khiến Samsung Electronics di chuyển nhà máy từ Trung Quốc sang Việt Nam vào giữa tháng 12 năm 2013 là do chi phí lao động Việt Nam rẻ hơn và chỉ bằng 1/3 Trung Quốc.

Một cuộc khảo sát của Tổ chức ngoại thương Nhật Bản (JETRO) trong năm 2012 cho biết một công nhân ở Bắc Kinh, Trung Quốc nhận được 466 đô la, trong khi một công nhân ở Hà Nội chỉ nhận được có 145 đô la một tháng.

Ông Lee Jung Soon của văn phòng xúc tiến thương mại và đầu tư Hàn Quốc cho biết xu hướng các nhà đầu tư nước ngoài chuyển nhà máy sang Việt Nam sẽ tăng trong 2- 3 năm nữa.

Điều kiện làm việc tệ

Công nhân Việt tại các nhà máy của Nokia và Samsung hiện nay phải làm việc trong môi trường và điều kiện làm việc không an toàn.

Theo thực tế, môi trường làm việc tại các nhà máy này vẫn có thể đáp ứng các yêu cầu theo quy định VSCP về các tiêu chuẩn quốc gia. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn này được xem là khỏi lạc hậu và chưa được cập nhật trong 20 năm qua, trong khi tác động của các yếu tố môi trường đến sức khỏe của người lao động đã không được xem xét.

Làm việc trong môi trường không an toàn, rất nhiều công nhân Việt Nam đã được chuẩn đoán mắc các bệnh như điếc, đau mắt, ung thư, sẩy thai và thai chết lưu.

Một công nhân đảm nhiệm công việc thử nghiệm điện thoại cho biết anh phải kiểm tra 76 sản phẩm mỗi ngày và thường xuyên gặp phải các triệu chứng ù tai trong ca làm việc của mình.

Một công nhân khác than phiền cô cảm thấy mỏi mắt sau tám tháng làm việc tại nhà máy, mặc dù trước khi làm việc cô đã được kiểm tra thị lực và được chẩn đoán là rất tốt.

Lao động trẻ ở lại thất nghiệp, công chức phong phú

Theo báo cáo của ILO cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của lao động trẻ cao gấp ba lần so với tỷ lệ thất nghiệp trong nước trong quý IV năm 2013, chiếm 5,95 phần trăm.

Kinh tế suy thoái đã dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp cao. Báo cáo chính thức còn chỉ ra có 60.737 doanh nghiệp đã giải thể vào năm 2013 tăng 11,9 phần trăm so với năm 2012.

Mặc dù số lượng doanh nghiệp mới thành lập cao hơn so với số doanh nghiệp bị giải thể nhưng cũng không có nhiều doanh nghiệp có thể tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người lao động.

 

Hội thảo về hợp tác đào tạo lao động Việt Nam-Nhật Bản

Các chính sách và biện pháp quản lý lao động cũng như thực tập sinh Việt Nam ở nước ngoài đã được giới thiệu tại buổi hội thảo ở Tokyo nhằm nâng cao hiệu quả của chương trình hợp tác Việt Nam-Nhật Bản trong đào tạo lao động kể từ năm 1992.

Hội thảo diễn ra vào ngày 15 tháng 4 với sự tham dự của 20 công ty xuất khẩu lao động Việt Nam và 120 công ty sử dụng lao động của Nhật Bản. Sự kiện này được phối hợp tổ chức bởi Bộ lao động, thương binh và xã hội (Bộ LĐTBXH), Đại sứ quán Việt Nam và Tổ chức Đào tạo Quốc tế Hợp tác Nhật Bản (JITCO).

Giới thiệu hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam http://jbav.vn/vi/

Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch JITCO Toshio Takano cho biết ông đánh giá cao sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan có liên quan của Việt Nam và Nhật Bản trong việc quản lý xuất khẩu lao động sang Nhật.

Số lượng học viên Việt Nam được cử sang Nhật Bản đã tăng lên nhanh chóng, với số lượng 3.300 học viên Việt Nam trong năm 2007, Takano nói. Ông nói JITCO sẽ cố gắng nhiều hơn để làm gia tăng con số này trong tương lai.

Bộ trưởng Bộ LĐTBXH Nguyễn Thị Kim Ngân cho biết Việt Nam trong hơn 16 năm đã gửi hơn 30.000 lao động sang Nhật Bản để đào tạo kỹ thuật và thực hành trong các lĩnh vực như công nghiệp điện tử, cơ khí, may mặc, chế biến.

Các chương trình  đào tạo và các loại công việc tại Nhật Bản là rất phù hợp cho học viên Việt Nam, Bà Kim Ngân cho biết. Các công nhân đã học được nhiều kỹ năng có giá trị và áp dụng tốt khi họ quay trở về nước. Việt Nam đánh giá cao hiệu quả của các chương trình hợp tác đào tạo và mong muốn thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới.

Hội thảo cũng đã tạo cơ hội cho các công ty xuất khẩu lao động Việt Nam và những công ty có sử dụng lao động của Nhật Bản chia sẻ kinh nghiệm của họ và đóng góp ý kiến ​​cho những cải tiến trong môi trường xuất khẩu lao động. Người sử dụng lao động của Nhật Bản khen ngợi sự siêng năng và trí thông minh ham học hỏi của các học viên Việt Nam.

Trước khi hội thảo diễn ra, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân đã  gặp Bộ trưởng Tư phápKunio Hatoyama và Bộ trưởng Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản là Yoichi Masuzoe sau đó họ cùng nhau tham dự một buổi làm việc với JITCO và thăm các học viên Việt tại Tokyo vào ngày 14 tháng 4.

Bộ trưởng Ngân cũng tham dự một hội thảo về việc gửi học viên Việt Nam đến Nhật Bản do Hiệp hội Nhật Bản đã tổ chức để Phát triển nguồn nhân lực quốc tế của các doanh nghiệp vừa (IMM) tại thành phố Osaka và nhỏ vào ngày 16 tháng Tư.

 

 

Văn hóa, không gian làm việc và phóng cách quản lý của công ty Nhật

Văn hóa coi trọng sự nghiệp
Do văn hóa khuyến khích làm việc, người Nhật thường cho rằng thời gian làm việc sẽ quyết định các cơ hội thăng tiến. Yếu tố này đôi khi còn quan trọng hơn chất lượng công việc, vì vậy những trường hợp làm việc tới 60 giờ mỗi tuần không phải là chuyện lạ, dù nó trái với quy định trong luật lao động ở xứ mặt trời mọc (luật lao động Nhật Bản quy định số giờ làm việc tượng trưng mỗi tuần là 40 giờ, một số trường hợp lên tới 44 giờ nhưng không quá 8 tiếng/ngày). Điều này đã dẫn tới hiện tượng chết vì quá tải công việc (karo-shi) một cách ngẫu nhiên ở một số công nhân bản xứ làm việc tại doanh nghiệp.

Một may mắn cho các công nhân nước ngoài là hiện tượng karo-shi khá hiếm và họ thường không bị áp lực về số giờ làm việc như các đồng nghiệp Nhật Bản.

Không gian làm việc tại Nhật

Bàn làm việc kiểu Nhật được tổ chức dạng mở (obeya seido) cho phép nhóm các bàn theo từng đội công nhân, mỗi đội có 1 đội trưởng chịu trách nhiệm lên kế hoạch công việc mỗi ngày trong cuộc họp buổi sáng (chorei). Một văn phòng Nhật thường có 2 chorei mỗi ngày: một cuộc họp tổng quát do các nhân viên cấp cao dẫn dắt và một cuộc họp nhỏ hơn, chuyên sâu hơn do các đội trưởng dẫn dắt đội mình.

Cấu trúc mở và phong cách quản lý Nhật Bản chú trọng sự hợp tác sẽ khiến nhiều công nhân nước ngoài cảm thấy văn phòng Nhật khá ồn ào.

Một điều quan trọng nữa mà các công nhân nước ngoài trong văn phòng Nhật phải thích ứng là hút thuốc. Theo luật, hút thuốc tại nơi làm việc ở Nhật là bất hợp pháp (ngoại trừ một vài nơi như các cơ sở y tế). Vì vậy, nếu bạn mắc một chứng bệnh có nguy cơ trầm trọng hơn do khói thuốc thì hãy tham khảo chính sách hút thuốc lá tại công ty trước khi đồng ý nhận thư mời làm việc. Và những người nước ngoài thích hút thuốc lá sẽ sớm bị cô lập, trở thành kẻ gây khó chịu trong văn phòng nếu đến làm việc với một chứng bệnh về đường hô hấp và liên tục hút thuốc.

Phong cách quản lý kiểu Nhật
Nguyên tắc chính trong phong cách này là sự hài hòa của nhóm (wa). Thay vì đặt ra các mệnh lệnh và trọng tâm trong công việc, các nhà quản lý Nhật sẽ tập trung nhiều hơn vào việc cung cấp thông tin và các nguồn lực cần thiết để nhân viên vượt trội. Do đó, nền tảng trong các thực hành kinh doanh Nhật Bản là xây dựng sự đồng thuận (nemawashi) để qua đó các ý kiến của công nhân sẽ được thông qua trong nội bộ nhóm trước khi trình lên quản lý cấp cao hay các công ty khác (sự chấp thuận trong nhóm). Sự chấp thuận trong nhóm có nghĩa là các cá nhân sẽ thoát khỏi sự hổ thẹn trước đám đông về lỗi của họ, một tấm lưới an toàn về mặt danh dự cho người Nhật vốn xem những sự hổ thẹn rất nhỏ trước đám đông cũng là một thất bại.